U byłych futbolistów amerykańskich z zaawansowaną przewlekłą encefalopatią pourazową stwierdzono wyższe stężenie fragmentu białka tau we krwi niż u osób z mniej zaawansowanymi zmianami lub bez CTE. Wynik daje naukowcom trop do dalszych badań, ale nie oznacza, że chorobę można już rozpoznawać za pomocą badania krwi.
Praca opublikowana 19 listopada w czasopiśmie JAMA obejmuje 21 mężczyzn, którzy grali w futbol amerykański. Nie badano w niej piłkarzy, a jej wyniki nie rozstrzygają, jaki wpływ na mózg ma gra głową.
Krew pobrana za życia, mózg zbadany po śmierci
CTE to choroba neurodegeneracyjna powiązana z powtarzającymi się uderzeniami w głowę. Jej charakterystyczne zmiany w mózgu można obecnie potwierdzić w badaniu pośmiertnym. Poszukiwanie biomarkera, czyli mierzalnego sygnału takich zmian u żyjącej osoby, ma pomóc pokonać tę barierę.
Uczestnicy brali wcześniej udział w badaniach Boston University i oddali próbki krwi, a po śmierci ich mózgi przekazano do badania. Naukowcy zestawili stężenie eMTBR-tau w osoczu z wynikami autopsji. Fragment ten jest związany ze skupiskami nieprawidłowego białka tau, występującymi również w chorobie Alzheimera.
CTE potwierdzono u 18 z 21 dawców. U 16 zmiany były zaawansowane: po ośmiu znajdowało się w stadium III i IV. Dwie osoby miały zmiany w stadium I lub II, a u trzech nie stwierdzono CTE. Dwunastu badanych grało zawodowo, siedmiu na poziomie uniwersyteckim, a dwóch w szkole średniej.
Stężenia eMTBR-tau były wyższe w grupie z zaawansowanymi zmianami niż u osób z niskim stadium CTE lub bez niej. Były też powiązane z nasileniem zmian białka tau w mózgu. To wynik porównania grup, nie potwierdzenie trafności rozpoznania u konkretnego pacjenta.
Mała próba i ważne różnice
Badanych nie wybrano losowo spośród wszystkich byłych zawodników: byli uczestnikami badań specjalistycznego ośrodka i dawcami mózgów. Na podstawie tej grupy nie można więc oszacować częstości CTE wśród futbolistów ani przenosić wyników na inne populacje.
W próbie znalazły się tylko dwie osoby z niskim stadium i trzy bez CTE. To za mało, by ustalić, czy marker pozwala odróżnić wczesne zmiany od braku choroby. Wszyscy uczestnicy byli mężczyznami. Grupy różniły się również wiekiem: mediana w chwili pobrania krwi wynosiła 68 lat u osób z CTE i 49 lat u osób bez niej. Autorzy wskazują, że niewielka liczba uczestników nie pozwoliła odpowiednio uwzględnić wieku w analizie.
Interpretację utrudniają inne choroby. Pięć osób z CTE miało także zmiany charakterystyczne dla choroby Alzheimera; to u nich stężenia eMTBR-tau były najwyższe. Związek markera z CTE utrzymał się po wyłączeniu tych przypadków, ale badanie nie obejmowało osób z Alzheimerem bez CTE, co ogranicza ocenę swoistości pomiaru.
Autorzy ujawnili również potencjalne konflikty interesów: kilkoro zgłosiło oczekujący wniosek patentowy, a część wskazała związki finansowe z firmami. Według publikacji sponsorzy nie uczestniczyli w projektowaniu ani analizie badania.
Co to oznacza dla futbolu?
W przyszłości zweryfikowany biomarker mógłby pomóc dobierać uczestników badań nad leczeniem. Zanim będzie to możliwe, potrzebne są większe badania kliniczne i pośmiertne, które sprawdzą trafność oraz swoistość pomiaru. Jak podkreśla Boston University, test nie jest zatwierdzony przez amerykańską FDA do rozpoznawania CTE i nie powinien służyć takim decyzjom.
Dla klubów i piłkarzy jest to na razie sygnał, by śledzić dalsze badania, a nie podstawa do badań przesiewowych czy decyzji o karierze. Potencjalne zastosowanie w piłce nożnej wymaga osobnej weryfikacji także wśród piłkarek i piłkarzy.

