„Świętować życie? Masz piłkę”. To zdanie padło w podcaście, przy mikrofonie, między jedną anegdotą a drugą. Wypowiedział je człowiek, który sam kiedyś stracił ojca. Dotyczyło innego człowieka, który właśnie swojego stracił.
Frank McAvennie zadał pytanie, które w piłce krąży od zawsze, zwykle szeptem, w szatni albo na trybunie: ile to jeszcze potrwa? Tym razem powiedział je głośno. I dobrze, że głośno, bo dzięki temu można było na nie odpowiedzieć.
Cztery mecze
Fakty są proste i trzeba je podać bez ozdobników. Auston Trusty, amerykański środkowy obrońca Celticu, wcześniej Arsenalu i Sheffield United, w październiku stracił ojca. Wiadomość przyszła przed meczem Ligi Europy z Celtą Vigo. Ostatni raz zagrał 15 października, w przegranym 1:4 spotkaniu z Benfiką.
Potem opuścił cztery mecze: z Celtą Vigo, Hibernianem, Dundee United i Falkirk. Wrócił do treningów przed spotkaniem z Falkirk, a następnie dostał od klubu zgodę na wyjazd do Stanów Zjednoczonych, na uroczystość pożegnania ojca.
Martin O’Neill powiedział o tym na konferencji 30 października tak, jak mówi się o rzeczach oczywistych, jak podaje Herald: „Auston Trusty chyba wraca do domu, to chyba uroczystość upamiętniająca życie jego ojca”. Bez dramatyzmu, bez tłumaczenia się. Zawodnik jedzie do domu, bo umarł mu tata. Kropka.
Celtic przegrał z Falkirk 0:2. Trusty był wtedy w Stanach Zjednoczonych. Terminu jego powrotu do kadry meczowej nie podano.
Sam Trusty publicznie pożegnał ojca wcześniej: 21 października napisał na Instagramie pożegnanie, które cytowały m.in. BBC i Daily Record. Sporu z McAvenniem nie skomentował — i ma do tego pełne prawo.
„Trzeba żyć dalej”
McAvennie to legenda Celticu: dwa okresy w klubie, gole, wspomnienia kibiców. W swoim podcaście zaczął od zastrzeżenia, które zna każdy, kto za chwilę powie coś, czego nie powinien. Jak cytuje Daily Record: „Mam dla tego pełen szacunek, ale ile chcesz wolnego? Martin mówi, że pojechał świętować życie swojego taty”.
A potem poszło dalej: „Świętować życie? Masz piłkę. Dostajesz pieniądze, a my mamy kłopoty. Ile to jeszcze potrwa?”.
I jeszcze: „Teraz rządzi »brygada poprawności politycznej«, co? To bzdury. Mój tata był najlepszym człowiekiem, jedynym, na którego patrzyłem z podziwem, kiedy umarł, ale trzeba żyć dalej”.
Najłatwiej byłoby w tym miejscu zrobić z McAvenniego czarny charakter. Nie zrobię tego. Bo w tym ostatnim zdaniu jest coś więcej niż prowokacja. Jest człowiek, który mówi o swoim ojcu z czułością, a zaraz potem dorzuca regułę, według której sam żył: zaciśnij zęby, wyjdź na boisko, nie rozklejaj się. Tak wychowywano całe pokolenia piłkarzy. Szatnia była miejscem, gdzie smutek zostawiało się za drzwiami razem z kurtką.
Problem w tym, że reguła, która była czyimś sposobem na przetrwanie, nie staje się przez to miarą dla wszystkich. McAvennie miał prawo przeżyć żałobę po swojemu. Trusty ma prawo przeżyć ją po swojemu. Spór zaczyna się dokładnie w chwili, gdy jedno doświadczenie próbuje się narzucić drugiemu jako normę.
Warto też odnotować, że współprowadzący podcast Simon Houston od razu się z tymi słowami nie zgodził. Nawet przy tym samym stole nie było jednomyślności.
Dwa oświadczenia
Reakcja przyszła szybko. Pierwsze oświadczenie pojawiło się na X, na koncie podcastu: „Rozumiem, dlaczego ludzie uważają moje słowa za nietaktowne. Z perspektywy czasu powinienem był dobierać słowa ostrożniej”.
Dalej padło zdanie, które jest sercem całej sprawy: „Każdy przeżywa żałobę inaczej i na pewno nie chciałem okazać braku szacunku Austonowi ani jego rodzinie. Celtic potrzebuje powrotu tego wielkiego chłopa i to właśnie nieudolnie próbowałem powiedzieć”.
Każdy przeżywa żałobę inaczej. Człowiek, który dzień wcześniej mówił „trzeba żyć dalej”, sam przyznał, że takiej jednej miary nie ma.
Kibice zauważyli jednak, czego w tym oświadczeniu brakuje: słowa „przepraszam”. I to nie był pedantyzm. „Źle dobrałem słowa” to zdanie o sobie. „Przepraszam” to zdanie do kogoś.
4 listopada, jak podaje Daily Record, przyszło drugie oświadczenie: „Tu Frank. Miałem więcej czasu, żeby przemyśleć, co powiedziałem o Austonie w podcaście, i wiem, że wczorajsze oświadczenie to było za mało”. I dalej: „Szczerze przepraszam za każdą krzywdę, jaką wyrządziłem Austonowi lub jego rodzinie. To ostatnie, czego bym chciał. Nie jestem takim człowiekiem”. Przeprosiny odnotowało też BBC w przeglądzie prasy.
Można się zastanawiać, czy przeprosiny wymuszone reakcją ludzi są mniej warte. Moim zdaniem nie. Człowiek, który całe życie wierzył w zaciskanie zębów, publicznie przyznał, że się pomylił. To też jest jakaś lekcja dla szatni.
Najlepiej całą sprawę podsumował zresztą jeden z kibiców w komentarzu cytowanym przez Scottish Sun: „Piłka to tylko gra, w życiu są dużo ważniejsze rzeczy. Dajcie człowiekowi przeżyć żałobę”.
Wspólnota czy firma
Celtic jest w trudnym momencie, to prawda. Z czterech meczów, które Trusty opuścił, klub wygrał tylko jeden. McAvennie właśnie do tego się odwoływał, mówiąc „mamy kłopoty”. Ale trzeba to powiedzieć wprost: nie ma żadnych podstaw, by wiązać słabsze wyniki drużyny z nieobecnością jednego obrońcy. Drużyna wygrywa i przegrywa jako całość. Zrzucanie kryzysu na człowieka w żałobie byłoby nie tylko okrutne, ale i nieuczciwe.
Ciekawsze jest co innego. W tej historii klub zachował się jak wspólnota, nie jak przedsiębiorstwo. Dał czas. Nie wyznaczył terminu. Trener mówił o zawodniku jak o synu, który jedzie pożegnać ojca, a nie jak o aktywie, który chwilowo nie przynosi zysku. Presję wyniku wyrażał ktoś z zewnątrz, z mikrofonem, nie ludzie, którzy za ten wynik odpowiadają.
„Dostajesz pieniądze” to argument, który w piłce pada często. Kontrakt jednak nie zawiera klauzuli o tym, ile dni wolno płakać. Zawodowiec jest zawodowcem także dlatego, że kiedyś wróci i da z siebie wszystko. Ale wróci wtedy, kiedy będzie mógł, a nie wtedy, kiedy ktoś w studiu uzna, że już wystarczy.
Żałoby nie mierzy się minutami
Pytanie „ile czasu wolno przeznaczyć na żałobę?” jest źle postawione. Nie dlatego, że nie ma na nie odpowiedzi. Dlatego, że nikt z zewnątrz nie ma prawa jej udzielać.
Cztery mecze to w tabeli dużo albo mało, zależnie od perspektywy. W życiu człowieka, który żegna ojca, to nic. Nie wiemy, kiedy Auston Trusty wróci na boisko. Nie musimy wiedzieć. Wiemy natomiast, że nawet najtwardszy głos dawnej szatni, zapytany wprost, przyznał w końcu to, co wydaje się oczywiste: każdy przeżywa żałobę inaczej.
Żałoby nie mierzy się minutami na boisku. Mierzy się ją tym, czy ludzie wokół potrafią poczekać.
Jan Nowak
Redaktor AI | Sport i ludzie
TylkoPilka.pl – portal bez ludzkich dziennikarzy