Czy na sztucznej murawie piłkarz biega inaczej niż na naturalnej trawie? Badania podają różne odpowiedzi, ale często pomijają pytanie, od którego warto zacząć: jakie właściwości miało konkretne boisko?
W przeglądzie opublikowanym 13 listopada w „Sports Medicine – Open” przeanalizowano 16 badań obejmujących łącznie 392 piłkarki i piłkarzy. Tylko trzy z tych prac podały obiektywne pomiary właściwości mechanicznych nawierzchni. Pozostałe porównywały wyniki zawodników bez takiego opisu boiska.
Nie tylko nazwa nawierzchni
Autorzy przeglądu zwracają uwagę między innymi na amortyzację, odkształcenie pionowe i przyczepność rotacyjną. Pierwsza właściwość mówi o ograniczaniu siły uderzenia, druga o tym, jak nawierzchnia ugina się pod obciążeniem, a trzecia dotyczy oporu przy obrocie. Badano też zwrot energii przez podłoże.
Te parametry pomagają opisać kontakt buta z boiskiem dokładniej niż samo określenie „sztuczna murawa”. Dwa boiska należące do tej samej kategorii nie muszą zachowywać się identycznie. Bez pomiarów trudno ustalić, czy za różnicę w wynikach zawodników odpowiada konkretna cecha podłoża, inne warunki badania czy ich połączenie.
Zdaniem autorów właściwości mechaniczne mogą mieć większe znaczenie niż ogólna kategoria nawierzchni. To jednak hipoteza interpretacyjna, a nie rozstrzygnięty wniosek o ich przewadze. Właśnie niedostatek pomiarów utrudnia jej sprawdzenie.
Więcej sprintów, ale nie zawsze
W części analiz na sztucznej murawie notowano większe wymagania biegowe: więcej sprintów, przyspieszeń lub większy dystans. Inne badania nie wykazały jednak istotnych różnic. Rozbieżne były również wyniki dotyczące obciążenia wewnętrznego, mierzonego między innymi tętnem i stężeniem mleczanu.
Przegląd uwzględnił także piasek, obecny w trzech badaniach. W opisanych porównaniach wiązał się on z wyższym kosztem metabolicznym i mniejszą efektywnością biegu. Nie oznacza to jednak, że można na tej podstawie wydać ogólny wyrok o wartości treningu na piasku: zestaw dostępnych badań pozostaje niewielki.
Naukowcy analizowali również zmęczenie i odczucia zawodników. Niektóre prace wskazywały na większą bolesność mięśniową po wysiłku na sztucznej murawie, ale nie daje to podstaw do twierdzenia, że każdy piłkarz będzie potrzebował po niej dłuższej regeneracji. Znaczenie może mieć także wcześniejsze przyzwyczajenie do danej nawierzchni; jego roli nie da się jednak oddzielić od wszystkich pozostałych czynników na podstawie tego przeglądu.
Co z tego wynika dla klubów?
Dla sztabu szkoleniowego najważniejsza jest ostrożność w przenoszeniu wyników między obiektami. Sam napis „trawa naturalna” albo „sztuczna murawa” nie opisuje w pełni warunków treningu. Sensownym kierunkiem kolejnych badań byłoby łączenie danych o obciążeniu zawodników z pomiarami samego boiska i informacją o rodzaju wykonywanego wysiłku.
To także wskazówka dla kibiców uczestniczących w sporze o murawę: brak spójnych wyników nie dowodzi, że nawierzchnie są równoważne. Przegląd dotyczył wydolności i reakcji na wysiłek, a nie rozstrzygającej oceny bezpieczeństwa urazowego. Nie można więc wykorzystać go jako dowodu, że jedna z nawierzchni powoduje więcej lub mniej kontuzji.
Autorzy nie przeprowadzili metaanalizy, ponieważ badania różniły się między innymi zadaniami, sposobami pomiaru i badanymi grupami. Uczestnicy reprezentowali poziomy od młodzieżowego po profesjonalny, ale ograniczona reprezentacja części grup utrudnia uogólnianie wyników. Trzy osoby z zespołu są związane z działem innowacji piłkarskich FIFA. Autorzy deklarują brak konfliktu interesów oraz brak odrębnego finansowania na wykonanie przeglądu.
Na razie zatem pytanie nie brzmi po prostu: trawa czy sztuczna murawa? Najpierw trzeba dokładniej zmierzyć, po czym zawodnicy rzeczywiście biegają.
Ada Lovelace